Những chính sách giáo dục mới có hiệu lực từ 1/1/2026

Từ ngày 1.1.2026, nhiều chính sách quan trọng của ngành Giáo dục chính thức có hiệu lực, tạo bước chuyển mới về quyền lợi cho giáo viên, học sinh và sự đồng bộ trong triển khai chương trình giảng dạy.

Các chính sách mới của ngành giáo dục được thể chế hóa trong nhiều Luật, Nghị quyết quan trọng như Luật Nhà giáo, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để đột phá phát triển giáo dục và đào tạo…

Luật Nhà giáo sửa đổi

Lương nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống hành chính sự nghiệp: Theo Luật Nhà giáo sửa đổi, có hiệu lực từ 1/1/2026, xác lập một nguyên tắc quan trọng, lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính - sự nghiệp. Chính phủ sẽ quy định chi tiết bảng lương, hệ số lương và các chế độ liên quan trong các nghị định hướng dẫn.

Giáo viên được dạy liên trường, liên cấp: Một điểm mới đáng chú ý trong Luật Nhà giáo là lần đầu tiên luật hóa cơ chế dạy liên trường, liên cấp. Theo đó, nhà giáo có thể được điều phối giảng dạy tại nhiều cơ sở giáo dục hoặc nhiều cấp học khác nhau nhằm khắc phục tình trạng thừa thiếu giáo viên cục bộ giữa các địa phương. Quy định này mở ra khả năng sử dụng linh hoạt nguồn nhân lực giáo dục.

Giáo viên có trình độ cao được nghỉ hưu muộn: Luật Nhà giáo cũng có những điều chỉnh quan trọng về chế độ nghỉ hưu. Cụ thể, giáo viên mầm non được phép nghỉ hưu sớm tối đa 5 năm so với tuổi nghỉ hưu chung. Giáo viên cũng sẽ không bị trừ tỷ lệ lương hưu nếu đủ thời gian đóng bảo hiểm xã hội.

Với giáo viên có trình độ tiến sĩ, phó giáo sư, giáo sư, thời gian công tác được kéo dài thêm lần lượt 5-7-10 năm. Việc kéo dài thời gian công tác áp dụng với hoạt động chuyên môn, không gắn với chức vụ quản lý, nhằm tận dụng nguồn lực học thuật chất lượng cao trong hệ thống giáo dục.

Luật Giáo dục sửa đổi

Một bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc từ năm học 2026-2027: Nghị quyết của Quốc hội giao Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo quyết định một bộ sách giáo khoa (SGK) sử dụng thống nhất toàn quốc, bắt đầu từ năm học 2026-2027. Mục tiêu đến năm 2030, Nhà nước hoàn thành việc cung cấp miễn phí SGK cho học sinh. Việc thống nhất cả nước 1 bộ sách giáo khoa nhằm giảm phân mảnh trong triển khai chương trình, bảo đảm mặt bằng chất lượng dạy học và điều kiện tiếp cận tri thức đồng đều giữa các vùng miền.

Miễn học phí môn Giáo dục quốc phòng và an ninh: Nhà nước sẽ bảo đảm nguồn lực để miễn học phí và giáo trình môn Giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên theo lộ trình, bắt đầu từ 1/1/2026.

Hiện nay, theo Thông tư 05/2020 của Bộ GD&ĐT, môn học này gồm 4 học phần với tổng thời lượng 165 tiết, mức học phí mỗi trường thu khác nhau, trung bình từ 3 đến 8 triệu đồng. Việc miễn học phí được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể gánh nặng tài chính cho sinh viên và gia đình.

Bỏ cấp bằng tốt nghiệp THCS: Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, có hiệu lực từ 1/1/2026, bằng tốt nghiệp trung học cơ sở chính thức bị bãi bỏ. Thay vào đó, học sinh hoàn thành chương trình THCS, đủ điều kiện theo quy định, sẽ được hiệu trưởng xác nhận hoàn thành chương trình trong học bạ. Như vậy, hệ thống văn bằng quốc gia chỉ còn bằng tốt nghiệp THPT, bằng nghề, bằng trung cấp, cao đẳng, cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ…

Luật Giáo dục đại học

Tăng cường tự chủ đại học, tăng trách nhiệm giải trình và quản trị: Cụ thể, về học thuật và tổ chức, các trường được tự chủ xác định chỉ tiêu, lựa chọn phương thức tuyển sinh, tổ chức đào tạo, liên kết đào tạo và cấp văn bằng khi đáp ứng điều kiện bảo đảm chất lượng. Không chỉ vậy, các trường đại học còn được chủ động tổ chức hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo, cũng như khai thác hợp pháp tài sản, tài nguyên, sở hữu trí tuệ và hợp tác quốc tế.

Về tài chính và nhân sự, Luật cũng cho phép các cơ sở giáo dục đại học được tự chủ trong thu, chi, phân phối kết quả tài chính, quản lý tài sản, đầu tư phát triển và huy động nguồn lực hợp pháp trong và ngoài nước (trừ các cơ sở thuộc Bộ Quốc phòng và Bộ Công an). Đồng thời, các cơ sở này được quyền xác định số lượng người làm việc, tuyển dụng nhà khoa học uy tín trong và ngoài nước. 

Hợp tác quốc tế và chuẩn hóa đầu ra, tăng chất lượng nghiên cứu và đào tạo: để tăng cường hợp tác và hội nhập, có chính sách đẩy mạnh hợp tác công - tư, hỗ trợ triển khai hiệu quả hợp tác giữa nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp; và hội nhập quốc tế, thu hút nguồn lực trong và ngoài nước nâng cao vị thế giáo dục đại học Việt Nam.

Tổng hợp